Bornean Sun Bear Conservation Centre: Honingberen spotten in Sepilok
Een bezoek aan het Bornean Sun Bear Conservation Centre (BSBCC) is één van de leukste laagdrempelige natuurervaringen in Sabah. Dit opvangcentrum in het regenwoud van Sepilok wijdt zich volledig aan de bescherming van de honingbeer, de kleinste berensoort ter wereld. Terwijl je over de houten loopbruggen wandelt, zie je deze beren in hun natuurlijke leefomgeving, mits je geluk hebt. Het centrum ligt direct naast het bekende Sepilok orang-oetan rehabilitatiecentrum, wat een gecombineerd bezoek eenvoudig maakt. Je krijgt hier een uniek inkijkje in het herstel van deze bijzondere dieren zonder hun rust te verstoren. Je ticket draagt bovendien direct bij aan het broodnodige behoud van de soort op Borneo. Een leerzame en hartverwarmende stop voor iedere natuurliefhebber.
Veel reizigers combineren een bezoek met het nabijgelegen Sepilok Orangutan Rehabilitation Centre. Beide liggen op loopafstand van elkaar en worden vaak op dezelfde ochtend bezocht. Ook vormt Sepilok vaak het begin van een langere wildlife-reis door Sabah, bijvoorbeeld voordat ze verder trekken naar de jungle langs de Kinabatangan River.
Het centrum biedt een zeldzame kans om de Helarctos malayanus (dit is de officiële benaming van de Maleise beer of honingbeer) van dichtbij te zien in een omgeving die sterk lijkt op hun natuurlijke leefgebied. Tegelijk leer je hier meer over de uitdagingen waarmee deze bijzondere dieren worden geconfronteerd.
De honingbeer: klein, sterk en verrassend behendig
De ster van het park is de honingbeer, ook wel zonnebeer genoemd. Deze soort leeft in de tropische bossen van Zuidoost-Azië en is het kleinste lid van de berenfamilie. Volwassen dieren wegen meestal tussen de 25 en 70 kilo. Daarmee zijn ze een stuk kleiner dan bijvoorbeeld bruine beren of zwarte beren. Honingberen zijn makkelijk te herkennen aan de goudgele vlek op hun borst. Die markering heeft bij elke beer een andere vorm, waardoor je individuele dieren kunt herkennen.
Hun uiterlijk is aangepast aan het leven in het regenwoud. Ze hebben lange, gebogen klauwen waarmee ze moeiteloos boomstammen openbreken. Nog opvallender is hun tong, die tot wel 25 centimeter lang kan worden. Daarmee halen ze honing en insecten diep uit boomholtes.
In het wild spelen honingberen een belangrijke rol in het ecosysteem. Tijdens het zoeken naar termieten, larven en kevers breken ze rottende bomen open. Zo helpen ze bij het recyclen van voedingsstoffen in het bos. Ook verspreiden ze zaden via hun voeding, wat weer bijdraagt aan het herstel van regenwoud.
Helaas staat de soort onder druk. Ontbossing op Borneo heeft grote delen van hun leefgebied vernietigd. Daarnaast worden berenwelpen soms gevangen voor de illegale handel in exotische huisdieren. Veel van de dieren die in Sepilok leven zijn uit zulke situaties gered. Sommige beren kunnen na rehabilitatie weer worden vrijgelaten in het wild. Andere dieren blijven permanent in het centrum omdat ze nooit hebben geleerd zelfstandig te overleven.
Een opvangcentrum midden in het regenwoud
Het Bornean Sun Bear Conservation Centre werd in 2008 opgericht door de Maleisische natuurbioloog Wong Siew Te. Zijn doel was duidelijk: honingberen redden, rehabiliteren en tegelijkertijd meer bewustzijn creëren over hun bescherming.
Het centrum ligt midden in het beschermde regenwoud van Sepilok. In plaats van kleine dierentuinverblijven leven de beren in grote, beboste gebieden die zijn omheind met natuurlijke barrières en hekken. Binnen deze bosgebieden staan hoge bomen, liggen omgevallen stammen en groeit dichte vegetatie. Het geheel lijkt sterk op hun natuurlijke habitat. Hierdoor kunnen de dieren klimmen, voedsel zoeken en zich vrij bewegen.
Bezoekers verkennen het park via verhoogde houten loopbruggen. Deze paden slingeren door het bos en leiden naar verschillende observatieplatforms. Vanaf die platforms kijk je rechtstreeks het regenwoud in. Soms zie je een beer hoog in een boom hangen, terwijl hij honing zoekt in een holte. Op andere momenten lopen ze over de bosbodem terwijl ze een omgevallen boom openbreken.
Geduld loont hier. De dieren bewegen vrij en zijn niet altijd meteen zichtbaar. Maar juist dat maakt de ervaring vele malen toffer dan in een dierentuin. De kans om een honingbeer in het wild te treffen is overigens heel klein en geen vast onderdeel van de verschillende soorten wildlife die je soms in Sabah spot.
Observatieplatforms en educatie
Het centrum heeft twee grote observatieplatforms waar bezoekers het meeste kans hebben om de zonneberen te zien. Op drukke dagen helpen medewerkers soms met telescopen of verrekijkers om dieren in het bos te spotten. Langs de loopbruggen staan informatieve borden die uitleg geven over het gedrag van honingberen, hun ecologische rol en de bedreigingen waarmee ze te maken hebben.
Veel displays vertellen ook het verhaal van individuele beren die in het centrum leven. Sommige dieren werden als welp gered uit illegale handel, andere kwamen uit particuliere collecties of kleine dierentuinen.
Naast opvang en rehabilitatie speelt onderzoek een belangrijke rol. Het centrum werkt samen met universiteiten en natuurbeschermingsorganisaties om meer te leren over het gedrag en de ecologie van honingberen. In een kleine educatieve galerij kun je video’s bekijken over het reddingswerk en de inspanningen om regenwoud op Borneo te beschermen.
Geen voershows, maar natuurlijk gedrag
In tegenstelling tot veel dierenparken organiseert het Bornean Sun Bear Conservation Centre geen openbare voershows. Dat is een bewuste keuze. Het personeel wil dat de dieren hun natuurlijke gedrag behouden en niet afhankelijk worden van mensen. Voedsel wordt daarom op verschillende plekken in het bos neergelegd, op wisselende momenten gedurende de dag. Hierdoor moeten de beren zelf op zoek naar hun eten, net als in het wild.
Dit stimuleert hun natuurlijke gedrag en helpt bij de ontwikkeling van vaardigheden die nodig zijn voor een mogelijke vrijlating. Bezoekers zien daardoor regelmatig beren eten, maar nooit op een vast moment. De ochtend en late namiddag bieden meestal de beste kansen, wanneer de temperatuur iets lager ligt en de dieren actiever zijn. Elke dag verloopt anders. Soms verschijnen er meerdere beren tegelijk bij de observatieplatforms. Op andere momenten zie je slechts één dier rustig door de bomen klimmen.
Eten en drinken in de buurt
In het centrum zelf zijn geen restaurants, maar er liggen wel verschillende eetgelegenheden in de buurt. Het dichtstbijzijnde café bevindt zich bij het Sepilok Orangutan Rehabilitation Centre. Hier kun je drankjes, snacks en eenvoudige maaltijden krijgen. Veel bezoekers stoppen hier tussen hun bezoeken aan de verschillende natuurcentra.
Op een paar minuten rijden ligt ook het Rainforest Discovery Centre. Bij de ingang vind je kleine restaurants en cafés waar Maleisische gerechten worden geserveerd. Voor een groter aanbod aan restaurants kun je naar Sandakan rijden. Deze kuststad ligt ongeveer een half uur verderop en staat bekend om zijn visrestaurants en lokale eetkraampjes.
Overnachten in Sepilok
Veel reizigers kiezen ervoor om een nacht of twee in Sepilok te blijven. De omgeving is rustig en groen, met verschillende lodges midden in het bos.
Een populaire keuze is Sepilok Nature Lodge. Deze lodge ligt in een tropische tuin met houten chalets rond kleine vijvers. Vogels, eekhoorns en soms zelfs varanen verschijnen regelmatig rond de kamers.
Ook Sepilok Jungle Resort is een bekende optie. Dit resort heeft een groter terrein met meren en wandelpaden. De accommodaties variëren van eenvoudige budgetkamers tot grotere familiekamers.
Een rustiger alternatief is Paganakan Dii Tropical Retreat. Deze ecolodge ligt iets verder het bos in en biedt eenvoudige hutten met uitzicht op het regenwoud. ’s Nachts hoor je hier vooral krekels, kikkers en andere jungle-geluiden.
Veel bezoekers gebruiken Sepilok als uitvalsbasis voordat ze verder reizen naar de Kinabatangan River, een van de beste plekken in Borneo voor wildlife-safari’s.
Handige tips voor je bezoek
Een paar praktische tips maken je bezoek aan het centrum nog aangenamer:
- Kom vroeg in de ochtend. De temperaturen zijn dan lager en de kans op actieve beren is groter.
- Combineer je bezoek met de ochtendvoeding bij het orang-oetancentrum.
- Neem een verrekijker of camera met zoomlens mee. De beren zitten soms hoog in de bomen.
- Draag comfortabele schoenen; de houten paden bevatten trappen en hellingen.
- Neem water en insectenspray mee. Het tropische klimaat is warm en vochtig.
- Blijf rustig op de observatieplatforms. Met een beetje geduld verschijnen beren vaak vanzelf.
- Lees de informatieborden langs de route. Ze geven veel achtergrondinformatie over natuurbescherming op Borneo.
- Overweeg ook een bezoek aan het Rainforest Discovery Centre voor canopy walks en vogelspotten.
- Een paraplu of poncho kan zeer goed van pas komen als je overvallen wordt door een tropische bui.
Praktische informatie
Het Bornean Sun Bear Conservation Centre is dagelijks geopend vanaf 9.00 uur. De meeste bezoekers besteden hier één tot twee uur.
Als je geluk hebt loopt Dr. Wong Siew Te, oprichter en CEO van het park, er zelf ook rond. Wij hadden hem al in 2010 ontmoet, toen hij het centrum voor bescherming van honingberen net was gestart en er in Kuala Lumpur een Ted Talk over gaf. Spreek hem zeker aan, want hij is een charismatisch persoon met veel kennis en kunde, en vooral veel liefde voor de honingbeer.
De toegangsprijs ondersteunt direct het natuurbeschermingswerk van het centrum. De inkomsten gaan naar voedsel, medische zorg en het onderhoud van de habitats voor de geredde beren. Ook worden onderzoeksprojecten en educatieprogramma’s ermee gefinancierd.
In het park vind je toiletten, schaduwrijke rustplekken, een kleine educatieve galerij en een leuke souvenirwinkel met t-shirts, knuffels en kleinigheden die allemaal in het teken van de Sun Bear staan. Soms worden er rondleidingen georganiseerd die meer inzicht geven in het rehabilitatieproces en de verhalen van individuele beren.
Wist je dat de officiële mascottes van Visit Malaysia 2026 twee honingberen genaamd Wira and Manja zijn? Op toeristische evenementen lopen twee enorme zonneberen rond (in zo’n pak met airco) om bezoekers te verwelkomen en wij zagen ze begin 2026 ook op de Vakantiebeurs in Utrecht.
Locatie en hoe je er komt
Het centrum ligt in Sepilok, ongeveer 23 kilometer van Sandakan in de staat Sabah. De meeste bezoekers komen vanuit Sandakan (Airport) met een Grab. De rit duurt ongeveer dertig minuten. Er rijden ook minibusjes tussen Sandakan en Sepilok, al is de dienstregeling soms onregelmatig. Deze stoppen meestal bij het orang-oetancentrum, dat direct naast de honingberenopvang ligt.
Reizigers met een huurauto kunnen eenvoudig de wegwijzers richting Sepilok volgen. Bij de ingang is een grote parkeerplaats die wordt gedeeld met het orang-oetan rehabilitatiecentrum dat ernaast ligt.
Door de ligging vormt het gebied vaak een eerste stop op een wildlife-route door Sabah. Veel bezoekers verkennen eerst de natuurparken van Sepilok en reizen daarna verder naar de Kinabatangan River. Tijdens bootsafari’s langs deze rivier kun je neusapen, krokodillen, neushoornvogels en soms zelfs wilde orang-oetans en olifanten in hun natuurlijke habitat zien.
Deel je tips
Heb je leuke tips die je met ons en met de andere lezers wilt delen? Ken je toffe plekjes in Maleisië die we tijdens onze volgende trip naar het land zeker moeten bezoeken? Deel je tips en andere weetjes door hieronder een reactie achter te laten.
Ga je binnenkort zelf op vakantie naar Maleisië en heb je vragen m.b.t. accommodatie, vervoer, attracties en andere bezienswaardigheden of heb je input nodig met het opstellen van je reisplan? Stel je vragen hieronder of in onze reiscommunity Vrienden van Maleisië.
Wil je verder makkelijk op de hoogte blijven van onze avonturen? Volg dan onze Facebook pagina.