Cameron Highlands
Cameron Highlands is een schitterend mooi hoogland. Vanwege de hoge ligging is het er koeler dan in de rest van Maleisie. Geniet van wandelingen, typisch Engelse scones en prachtige uitzichten over theeplantages.
Maleisisch Borneo
Borneo is een enorm eiland dat tussen het Maleisische schiereiland en de noordelijke eilanden van Indonesië in ligt. Een groot deel van dit indrukwekkende eiland behoort tot Maleisië. Met zijn omvang is Borneo het derde grootste eiland ter wereld. Het eiland is verdeeld over drie landen: Maleisië, Indonesië en het kleine sultanaat Brunei. Het Indonesische deel staat bekend als Kalimantan. Verder maken de Filipijnen al jaren aanspraak op het uiterste noorden van Borneo. In totaal wonen er ruim 18 miljoen mensen op het eiland, waarvan zo’n 6 miljoen in het Maleisische deel. Hoewel Maleisië slechts zo’n 26 procent van Borneo bezit, zijn de deelstaten Sabah en Sarawak samen de grootste deelstaten van het land. Juist deze regio’s maken Maleisisch Borneo zo aantrekkelijk voor reizigers, met hun uitgestrekte natuur, culturele diversiteit en indrukwekkende landschappen.
Het andere Maleisië
De naam Borneo roept bij veel mensen meteen een exotisch gevoel op en doet denken aan avontuur en de mysteries van vroeger. Het eiland spreekt vooral avontuurlijke reizigers, eco-bewuste toeristen en liefhebbers van de duiksport aan. Verspreid rond de kust liggen prachtige eilanden waar je kunt snorkelen, duiken en vooral ook heerlijk ontspannen en zonnen.
Het klimaat op Borneo is tropisch, met het hele jaar door temperaturen tussen de 28 en 32 graden. Tussen oktober en februari valt er soms wat meer regen, al blijft het in de basis een vochtige regio waar dagelijkse buien normaal zijn. Dat neemt niet weg dat Borneo het hele jaar door goed te bezoeken is. Slechts bij een beperkt aantal attracties speelt de reistijd echt een grote rol.
De grootste steden in het Maleisische deel van Borneo zijn Kuching, Kota Kinabalu, Sandakan, Sibu, Tawau en Miri. Tussen deze steden en andere bestemmingen binnen Maleisisch Borneo vertrekken dagelijks tientallen vluchten, waardoor het eiland verrassend toegankelijk is voor reizigers.
Enorme biodiversiteit
De bossen van Borneo behoren tot de meest soortenrijke ter wereld. Door de jaarlijkse neerslag van meer dan 2.500 millimeter is de diversiteit aan flora uitzonderlijk groot. In één hectare primair laaglandregenwoud kunnen tot wel 300 boomsoorten voorkomen, terwijl heel Nederland slechts zo’n 35 inheemse soorten telt. In totaal zijn er ongeveer 15.000 plantensoorten bekend op Borneo, met grote kans dat er nog veel onontdekte soorten bestaan. De laaglanden worden vooral gedomineerd door dipterocarpbomen, een uitgebreide bomenfamilie met honderden soorten. Deze bomen leveren gewild hardhout en behoren tot de hoogste regenwoudbomen ter wereld, met exemplaren die tot wel 90 meter hoog worden.
Ook op het gebied van fauna is Borneo uitzonderlijk rijk. Het eiland herbergt een indrukwekkend aantal zeldzame diersoorten, wat veel reizigers aantrekt. Soorten als de orang-oetan, de neusapen, de Borneo-savanneolifant en de moeilijk te spotten nevelpanter leven hier nog in het wild. Daarnaast komen er onder andere de Sumatraanse neushoorn (bijna uitgestorven) en talloze andere zoogdieren voor. Speciaal voor de orang-oetan reizen jaarlijks veel bezoekers naar Borneo. Wie niet diep de jungle in kan of wil, kan één van de orang-oetanopvangcentra (rehabilitatiecentra) bezoeken.
Ook vogelliefhebbers komen hier volop aan hun trekken. Borneo is het leefgebied van zeldzame vogelsoorten zoals neushoornvogels, ijsvogels en vele andere kleurrijke soorten. Samen met de grote diversiteit aan vlinders en insecten maakt dit Borneo tot een van de meest fascinerende natuurgebieden van Zuidoost-Azië.
Orang-Oetans; de trots van Borneo
Voor veel reizigers zijn de orang-oetans dé reden om naar Borneo af te reizen. Het idee om deze majestueuze bewoners van het oerwoud te zien, spreekt enorm tot de verbeelding. Wie het geluk heeft diep de nationale parken in te trekken, kan ze soms in het wild spotten. Lukt dat niet, dan bieden de vele reservaten en rehabilitatiecentra een goed alternatief om orang-oetans van dichtbij te zien.
De bekendste opvangcentra zijn Sepilok, vlak bij Sandakan in Sabah, en het Semenggoh Orang-oetan Rehabilitatiecentrum en het Matang Wildlife Centre bij Kuching in Sarawak. Deze centra spelen een belangrijke rol in de bescherming en herintroductie van orang-oetans in hun natuurlijke leefomgeving.
Tijdens een bezoek aan de Kinabatangan-rivier zagen wij een moeder orang-oetan met haar jong hoog in de bomen. Ook zagen we ze in Danum Valley en zelfs een keertje bij de ingang van de Gomantong-grotten. Allemaal onvergetelijke ervaringen, juist omdat het zien van orang-oetans in het wild steeds zeldzamer wordt. Grootschalige ontbossing tast hun leefgebied ernstig aan, waardoor deze bijzondere dieren helaas nog altijd met uitsterven worden bedreigd.
Nationale parken en andere natuurgebieden
Maleisisch Borneo telt een indrukwekkend aantal nationale parken en beschermde natuurgebieden die stuk voor stuk de moeite waard zijn. Het eiland is bij uitstek geschikt voor actieve reizigers. Je kunt er de 4.095,2 meter hoge Mount Kinabalu beklimmen, rivercruises maken over de Kinabatangan-rivier bij Sukau of op verschillende plekken genieten van spannende rafttochten door de jungle. Ook uniek is een bezoek aan de oeroude jungles van Danum Valley, of je gaat nog dieper het interieur in naar plekken als Deramakot of Maliau Basin.
Oogverblindende eilanden
Rondom Borneo liggen talloze oogverblindende eilanden, met name voor de kust van Sabah. Hier vind je enkele van de mooiste eilanden van Maleisië. Liefhebbers van snorkelen en duiken mogen de eilanden rond Semporna, in het uiterste oosten van Sabah, zeker niet overslaan. De eilanden zijn vaak klein en hebben maar één of helemaal geen resorts. De accommodaties zijn niet goedkoop, maar de ervaring en herinneringen maken dat meer dan goed. Ook aan de westzijde van Sabah heb je schitterende eilanden, waaronder de eilanden pal tegenover Kota Kinabalu (Tunku Abdul Rahman Marine Park) en het prachtige Mantanani.
Schitterende duikcondities
De onderwaterwereld rond Maleisisch Borneo staat bekend om haar uitzonderlijke duik- en snorkelcondities. Het heldere water, de gezonde koraalriffen en het rijke zeeleven maken duiken hier bijzonder spectaculair. Verschillende locaties behoren tot de mooiste duikspots ter wereld. Het beroemde atol Sipadan wordt door veel duikers zelfs gezien als één van de allerbeste duikbestemmingen op aarde, maar in de directe omgeving kan je ook geweldig duiken bij diverse andere piepkleine eilandjes.
Rondreizen
Er zijn meerdere Nederlandse reisorganisaties die fraaie rondreizen op Borneo aanbieden. Meestal bestaat een tour uit één of meerdere aaneen geschakelde bestemmingen die je voor minstens twee tot vier dagen bezoekt. Je kunt ervoor kiezen om een tour te maken en dan terug te komen naar het schiereiland voor de rest van je rondreis of je kunt verschillende tours op Borneo combineren tot één grote rondreis. Reisorganisaties die we kunnen adviseren zijn Van Verre, PANGEA Travel, Nomaya Travel en Puur Azië.
Wij hebben onze eerste rondreis van een week door Sabah gedaan met een gids die zijn eigen Toyota Landcruiser 4×4 had en wat absoluut fantastisch was. Dit was allemaal van te voren geregeld door een reisagent voor een zeer schappelijke prijs. Al is het niet strikt noodzakelijk om een tour van te voren te boeken, het is wel verstandig om te bedenken dat sommige tours beperkt kunnen zijn tot een maximaal aantal personen. Andere tours kunnen alleen in de juiste tijd van het jaar plaatsvinden. In sommige gevallen heb je een vergunning nodig (vergunningen worden vaak gebruikt om het aantal bezoekers in bepaalde gedeelten van Maleisië te beperken), waardoor je wel gedwongen wordt om van te voren te boeken.
Inmiddels kan je ook veel bestemmingen binnen Maleisisch Borneo zelf boeken en organiseren. In sommige gevallen kan dit je zelfs zelfstandig met een huurauto. Bij sommige jungle-lodges boek je vooraf je accommodatie waarbij alles inbegrepen is, inclusief pick-up en drop-off bij de dichtstbijzijnde luchthaven.
Accommodaties
Borneo is een geweldige bestemming om meerdere dagen te verblijven tijdens je bezoek aan Maleisië. Beide staten Sabah en Sarawak hebben enorm veel te bieden met vooral veel variatie. In elke grotere stad vind je talrijke luxueuze hotels en resorts (en ook meer dan genoeg eenvoudige guesthouses en hostels). Dit geldt in elk geval voor Kuching, Kota Kinabalu, Sandakan, Tawau en Miri, maar ook voor diverse andere bestemmingen op Borneo waar veel toeristen komen.
Borneo wordt omringd door vele schitterende bountyeilanden waar je kunt duiken, snorkelen of gewoon relaxen op prachtige stranden. Ook op deze eilanden vind je vaak geweldige accommodaties. Denk aan luxe, kleinschalige resorts direct aan het strand die van alle gemakken voorzien zijn. In sommige gevallen is het beter van te voren te boeken, al kunnen backpackers op veel plekken meestal wel een eenvoudig hostel vinden.
Vaccincaties
Reizigers die Maleisisch Borneo bezoeken doen er goed aan zich vooraf te laten informeren over de aanbevolen en eventueel verplichte vaccinaties. Daarnaast is het verstandig te overwegen of een malariakuur nodig is, of dat bijvoorbeeld een noodkuur volstaat. Voor persoonlijk en actueel advies kun je terecht bij je huisarts of de GGD.
Neem tijdens je reis altijd voldoende DEET mee. Dit biedt extra bescherming tegen muggenbeten en verkleint de kans op ziektes die door insecten worden overgedragen.
Excessieve houtkap
Ooit was heel Borneo bedekt met tropisch regenwoud. Sinds de jaren 60 is bos echter in een ongekend tempo gekapt. Vooral het laaglandregenwoud, de meest soortenrijke wouden heeft het meest te verduren gehad, waardoor er nu slechts kleine stukken ongerept laaglandregenwoud over zijn gebleven en dan voornamelijk in de nationale parken in Borneo. Sinds 1980 is bijna 80% van het primaire woud in Borneo verdwenen, dit cijfer ligt nog hoger voor het laagland regenwoud op Borneo, het woud met de meeste biodiversiteit. Het grootste gedeelte van Borneo is momenteel gedegradeerd door houtkap en/of platgebrand voor palmolie plantages. Het goede nieuws is dat er sinds een aantal jaar veel gedaan wordt aan duurzaamheid en herbeplanting. Hele bossen worden opnieuw geplant en veel bossen die nog geen speciale status hadden, krijgen dit nu alsnog om het geheel te beschermen en te behouden.
Een triest voorbeeld waar veel bos heeft plaatsgemaakt voor palmolieplantages is de Kinabatangan rivier. Voor toeristen een schitterende plek omdat de kans om er orang-oetans, proboscis apen en pygme olifanten te spotten er best groot is. Helaas heeft dit een reden. Het leefgebied van de diersoorten is zo verkleind, dat ze allemaal op de kleine strook van zo’n 50 tot 200 meter jungle aan beide kanten van de rivier leven. Soms beginnen de palmolieplantages al heel dichtbij de rivier, waar de dieren niks te zoeken meer hebben (en zelfs verjaagd worden). Ook hier zijn er gelukkig afgelopen jaren ook wat positieve geluiden te horen, zelfs dat sommige initiatieven stukken grond terugkopen om er nieuwe bossen op te planten.
Tips
- Maleisisch Borneo is makkelijk vanaf Kuala Lumpur bereikbaar. Boek je op tijd je vliegtickets, dan is het ook nog eens zeer goedkoop om er te komen. Zo vlieg je soms al vanaf RM100 voor een enkele reis vanaf Kuala Lumpur naar steden als Kuching, Kota Kinabalu en Sandakan. Dit zijn alledrie een prima uitvalbasis om je reis door Maleisisch Borneo te starten.
- De drie grootste steden op Borneo zijn Kota Kinabalu, Sandakan (beiden op Sabah) en Kuching (op Sarawak). Deze steden zijn leuk en vooral Kota Kinabalu en Kuching zijn prima om je er een aantal dagen te vermaken. Er is verder ook genoeg te doen in de omgeving.
- Het uiterste oosten van Sabah heeft lange tijd te maken gehad met een negatief reisadvies vanwege onrusten. Hoewel deze al jaren geleden plaatsvonden, bleef het advies vooralsnog staan. Hoewel het gebied zelf al jaren weer rustig en veilig is, heeft het advies wel een mogelijk nadeel met betrekking tot je (reis)verzekering. Ga dit vooraf goed na en controleer daarbij altijd de Minbuza website voor actuele informatie.
- Maleisisch Borneo heeft een aantal bijzondere natuurparken, perfect voor de ultieme jungle-ervaring. Een overnachting is meestal niet goedkoop en je moet dit goed vooraf plannen.
- Rondom Sabah heb je een aantal van de allermooiste duikbestemmingen binnen Maleisië. Vooral Sipadan en Mabul is (wereldwijd) bekend. Boek tijdig zodat de duikschool een permit voor Sipadan kan regelen. Duiken bij Mataking, Sibuan, Si Amil, Pom Pom en Timba Timba is ook echt geweldig.
- Er zijn diverse Nederlandse reisorganisaties met schitterende reizen naar Borneo. Sommige bieden volledig georganiseerde met vaste reisprogramma’s, anderen bieden individuele rondreizen waar vanaf kan worden geweken. Een populaire reispartij is 333travel, die diverse mooie (maatwerk)reizen naar Borneo heeft.
- Veel reizigers bezoeken tijdens hun ‘eerste keer Maleisië‘ alleen het schiereiland en bewaren Borneo voor een volgende keer. Met de lage ticketprijzen is dit niet nodig. Maleisië bestaat uit het schiereiland en uit Maleisisch Borneo en op beide plekken heb je tientallen zo niet honderden toffe bezienswaardigheden. Kies voor de jungle op het schiereiland, dan kun je net zo goed naar de jungle op Maleisisch Borneo. Ga je duiken aan de oostkust, waarom niet bij Sipadan? Het is allemaal vrij gemakkelijk in één reis te combineren.
- Als je vooraf naar de huisarts of GGD gaat, krijg je bij een wat langer verblijf in Borneo vaak het advies om iets tegen Malaria te slikken. Dit geldt voor een aantal specifieke gebieden. Steeds vaker krijg je echter het advies alleen een malaria-noodpakket mee te nemen. Dit heeft waarschijnlijk te maken met het feit dat de kans om malaria in Maleisisch borneo op te lopen heel klein is.
- Maleisisch Borneo is prachtig voor avonturiers, maar ook voor luxebeesten. Je hebt er de meest mooie en luxe resorts, maar ook simpele lodges en homestays. Voor ieder wat wils dus.
Populaire attracties op Sabah
- Danum Valley
- Kinabatangan River
- Kota Kinabalu
- Langkayan
- Layang Layang
- Mount Kinabalu
- Rafting
- Sandakan
- Sepilok
- Sipadan
- Gomantong Caves
- Tabin Wildlife Reserve
- Turtle Island