Sarawak is één van de mooiste en meest veelzijdige deelstaten van Maleisië. Reizigers komen hier vooral voor de indrukwekkende natuurparken en de rijke cultuur. Twee van de mooiste nationale parken van het land liggen in Sarawak en ook de sfeervolle hoofdstad Kuching mag niet ontbreken in je reisplannen. Sarawak onderscheidt zich duidelijk van de rest van Maleisië door de unieke mix van culturen, natuur en lokale tradities. De keuken is een goed voorbeeld. Gerechten als Sarawak Laksa, met een kruidige bouillon op basis van sambal, kokos en kruiden, en Kolo Mee, droge noedels met heerlijk gemarineerd vlees, behoren tot de trots van de staat. Ook midin (een lokale junglevaren) en ulam (rauwe of licht geblancheerde groenten met dipsaus) zijn typisch Sarawaks.

Sarawak spreekt vooral avontuurlijke reizigers aan. Langs de kust liggen slechts enkele eilanden, die wat lastig bereikbaar zijn. Wie droomt van tropische eilandstranden kan beter naar Sabah reizen, waar het aanbod beduidend groter is. Cultuur en natuur spelen in Sarawak juist een hoofdrol. Inheemse stammen met eigen rituelen en leefwijzen zijn hier nog volop aanwezig en in veel gevallen te bezoeken.

Natuurliefhebbers bezoeken Sarawak vooral vanwege de uitgestrekte regenwouden, kalksteengrotten en de bijzondere dier- en vogelsoorten. Orang-oetans, neusapen, gibbons, neushoornvogels en talloze endemische vogel- en insectensoorten komen hier voor. Hoogtepunten zijn de grotten van Mulu en Niah, de jungle van Bako en een culturele diversiteit die je nergens anders in Maleisië zo mooi geconcentreerd tegenkomt.

Uitvalbases en startpunten op Sarawak

Kuching

Kuching is de hoofdstad van Sarawak en een ideaal startpunt voor uitstapjes in de omgeving. Omdat veel bezienswaardigheden dicht bij elkaar liggen, is de stad perfect voor een verblijf van meerdere dagen met afwisselende dagtochten. Net als Georgetown op het eiland Penang heeft Kuching een duidelijke Chinese invloed, zichtbaar in de architectuur, schitterende tempels en uitstekende foodcourts.

De Main Bazaar ligt tegenover de Waterfront en hier heb je leuke souvenirs en lekker eten. De Heritage Trail is een leuke begeleide wandeling waarbij je de belangrijkste bezienswaardigheden van de stad bezoekt. Borneo Cultures Museum is wat ons betreft het mooiste museum van heel Maleisië, we hadden er twee uur voor uitgetrokken, maar waren uiteindelijk na ruim vier uur nog niet uitgekeken. Ook het Sarawak Cultural Village, op ongeveer een half uur rijden, is absoluut een bezoek waard (nog leuker is om een meerdaagse trip naar Batang Ai te ondernemen). Ten noorden van Kuching heb je een paar strandresorts voor wie toch nog wat zon en zee wilt meepakken.

Miri

Miri is één van de populairste steden van Sarawak en de toegangspoort tot de beroemde Mulu- en Niah-grotten. Wat ooit een ruwe olieplaats was, is uitgegroeid tot een moderne stad dichtbij het welvarende Brunei. Voor een mooi uitzicht over de stad is Telaga Minyak een aanrader. Voor de kust van Miri kun je goed duiken. Het is geen wereldberoemde duikbestemming, maar het koraal is prachtig en grotendeels onaangetast. Vanuit Miri vertrekken ook boten naar Labuan, het belastingvrije eiland ten noorden van Brunei.

Sibu

In het centrum van Sarawak ligt Sibu, een stad met ongeveer 190.000 inwoners. Het is een belangrijke toegangspoort tot het binnenland van Borneo. Vanuit Kuching bereik je Sibu per vliegtuig (40 minuten), bus (een halve dag) of per boot. Die laatste optie is het leukst: de snelle expressboot brengt je in vijf uur via zee en de Batang Rajang-rivier, de langste rivier van Maleisisch Borneo. De omgeving van Sibu staat bekend om de traditionele longhouses van de Iban. Vanuit de stad kun je doorreizen naar plaatsen als Kanowit, Song en Kapit.

Vanaf Sibu kun je per bus verder naar Miri, een lange tocht van ongeveer 650 kilometer. Onderweg is een stop in Bintulu mogelijk. Wie graag zelf rijdt, kan in Kuching een auto huren en de route volgen richting Miri en zelfs via Brunei door naar Sabah. Vlak bij Bintulu ligt Similajau National Park, een rustig en weinig bezocht park met een 32 kilometer lang, ongerept strand.

Nationale parken van Sarawak

Mulu National Park

Gunung Mulu National Park is zonder twijfel één van de allermooiste natuurparken van heel Maleisië en het grootste van Sarawak. Het park is wereldberoemd om zijn grotten en spectaculaire kalkstenen pinnacles. Hier ligt ook de Sarawak Chamber, de grootste grot ter wereld. De Clearwater Cave is met 75 kilometer de langste grot van Zuidoost-Azië. De meest bezochte grot is Deer Cave, op loopafstand van het parkhoofdkwartier. Elke avond, tenzij het regent, verlaten miljoenen vleermuizen rond zonsondergang de grot. De Pinnacles zijn te bezoeken via een pittige driedaagse trekking richting Gunung Api. Mulu is per vliegtuig bereikbaar, maar echte avonturiers kunnen ook per boot vanuit Miri reizen. Er zijn zowel korte dagtochten als meerdaagse trekkings mogelijk. Accommodaties variëren van eenvoudig tot zeer luxe, allemaal midden in de jungle.

Bako National Park

Sarawak telt meerdere nationale parken en voor veel reizigers vormen deze het hoogtepunt van hun reis door Maleisië. Het bekendste park bij Kuching is Bako National Park, gelegen ten noorden van de stad. Dit relatief kleine park is uitstekend geschikt voor een dagtocht, maar komt pas echt tot zijn recht bij een langer verblijf. Je kunt er prachtige junglewandelingen maken en hebt een grote kans om wildlife te spotten. Bako staat vooral bekend om zijn grote populatie neusapen (proboscis monkeys). Wie meerdere dagen blijft, ervaart het park rustiger en intensiever, maar zorg ervoor dat je de park accommodatie altijd ruim van tevoren boekt.

Niah Caves National Park

Tussen Bintulu en Miri ligt Niah Caves National Park, één van de mooiste parken van Sarawak. In tegenstelling tot Mulu kun je dit park zonder gids bezoeken. Het staat bekend om zijn enorme kalksteengrotten, waar duizenden jaren geleden al mensen woonden. De grotten zijn beroemd om de zwaluwnestjes die onder streng toezicht worden geoogst. Klimmers halen deze nesten via hoge bamboeladders uit de grotten, een riskante maar traditionele bezigheid. Het park is bereikbaar per bus of taxi vanuit Miri of Bintulu. Vanuit het dorp Batu Niah loop je vanaf Pangkalan Lubang naar de grotten. De Great Cave en de Painted Cave zijn toegankelijk voor bezoekers, al heb je voor de laatste een aparte permit nodig.

Batang Ai National Park

Batang Ai National Park ligt in het zuidwesten van Sarawak, vlak bij de grens met Kalimantan (Indonesisch Borneo). Het park staat bekend om zijn uitgestrekte regenwouden, omgeven door een heuvelachtig landschap en het grote stuwmeer dat is ontstaan door de Batang Ai-dam. Het gebied is afgelegen en voelt duidelijk minder toeristisch aan dan veel andere natuurparken in Maleisië, wat bijdraagt aan de authentieke ervaring.

Batang Ai is vooral interessant voor reizigers die op zoek zijn naar rust, natuur en cultuur. Het park vormt een belangrijk leefgebied voor onder andere orang-oetans, gibbons en neusapen, al zijn waarnemingen nooit gegarandeerd vanwege de uitgestrektheid van de jungle in dit gebied. Een verblijf in Batang Ai wordt vaak gecombineerd met een bezoek aan Iban-longhouses langs het meer en de omliggende rivieren. Hier krijg je een goed beeld van het traditionele leven in het binnenland van Sarawak. Door de beperkte infrastructuur en accommodaties is Batang Ai vooral geschikt voor avontuurlijke reizigers die bewust kiezen voor een minder toegankelijk, maar bijzonder stuk Borneo.

Andere natuurparken in Sarawak

Op slechts 21 kilometer van Kuching ligt Kubah National Park, een ideaal park voor een korte uitstap. Dit bezoek is goed te combineren met een stop bij het Semonggoh Orangutan Rehabilitation Centre of het Matang Wildlife Centre. Ten westen van Kuching, bij Lundu, ligt Gunung Gading National Park. Hier kun je met wat geluk de zeldzame rafflesia zien, de grootste solitaire bloem ter wereld. Daarnaast vind je er meerdere mooie watervallen en kan je hiken naar toffe uitkijkpunten. Ook tof is het Kuching Wetlands National Park, waar je per boot op avontuur gaat in de hoop dieren en misschien zelfs dolfijnen te spotten. Verder heb je nog Bukit Lambir National Park dichtbij Miri, bekend om zijn uitzonderlijke biodiversiteit want nergens ter wereld groeien zoveel verschillende boomsoorten per hectare als hier.

Andere toffe hoogtepunten van Sarawak

Semenggoh Orang Oetan Rehabilitatiecentrum

Het Semenggoh Wildlife Centre ligt op ongeveer 30 minuten rijden van Kuching en is één van de bekendste plekken in Sarawak om orang-oetans van dichtbij te zien. Het centrum fungeert als rehabilitatiegebied voor orang-oetans die zijn gered uit gevangenschap of illegale handel en hier worden voorbereid op een terugkeer naar het wild. De dieren leven vrij in een beschermd regenwoudgebied en bewegen zich zelfstandig door het park.

Bezoekers kunnen Semenggoh bezoeken tijdens de vaste voedertijden, meestal in de ochtend en later in de middag. Tijdens deze momenten is de kans het grootst dat orang-oetans zich laten zien, al blijft het altijd natuur en geen garantie. Dat maakt een bezoek juist extra bijzonder. Het park is goed aangelegd met wandelpaden en duidelijke informatieborden. Semenggoh is ideaal als halve dagtrip vanuit Kuching en biedt een toegankelijke, educatieve en indrukwekkende kennismaking met de iconische orang-oetan van Borneo.

Iban longhouses

Iban longhouses behoren tot de meest bijzondere culturele hoogtepunten van Sarawak. Deze langgerekte houten huizen liggen meestal langs rivieren en worden bewoond door complete gemeenschappen die onder één dak leven. Een bezoek geeft een uniek kijkje in het dagelijks leven, tradities en rituelen van de Iban, de grootste inheemse bevolkingsgroep van Sarawak.

Rond Batang Ai liggen enkele van de bekendste en best toegankelijke longhouses, waaronder Rumah Panjang Nanga Sumpa en Rumah Panjang Nanga Delok, beide diep in de jungle nabij binnen Batang Ai National Park. In de regio Sri Aman, langs de Batang Lupar-rivier, vind je traditionele longhouses die vaak bezocht worden tijdens culturele dagtochten vanuit Kuching. Ook Annah Rais Bidayuh Longhouse is makkelijk bereikbaar vanaf Kuching, vaak tegelijk met een bezoek aan Semenggoh. Ook in het centrale deel van Sarawak, rond Kapit en Song aan de Batang Rejang, liggen zeer authentieke longhouses, bereikbaar per boot vanuit Sibu. Overnachten in een longhouse is mogelijk en wordt vaak gecombineerd met traditionele maaltijden, rijstwijn (tuak) en dansen.

Talang Talang schilpaddeneiland

Talang Talang Island ligt voor de kust van Sarawak en bestaat uit twee kleine eilanden: Talang Talang Besar en Talang Talang Kecil. Deze eilanden maken deel uit van een beschermd zeepark en staan vooral bekend als een belangrijk broedgebied voor zeeschildpadden. Jaarlijks komen hier groene zeeschildpadden en karetschildpadden aan land om hun eieren te leggen, wat Talang Talang tot een bijzondere natuurbestemming maakt.

Het eiland is alleen per boot bereikbaar vanuit de omgeving van Kuching en bezoeken zijn strikt gereguleerd om de kwetsbare natuur te beschermen. Overnachten is mogelijk, maar uitsluitend in eenvoudige accommodaties die worden beheerd door de Sarawak Forestry Corporation. Overdag kun je snorkelen in het heldere water, waar je kleurrijke koraalriffen en tropische vissen ziet. Talang Talang Island is geen strandbestemming in klassieke zin, maar een unieke plek voor reizigers die rust, natuur en natuurbescherming centraal willen stellen tijdens hun verblijf in Sarawak.

Bevolking van Sarawak

Sarawak telt ongeveer veertig sub-etnische groepen, elk met een eigen taal, cultuur en levensstijl. In de grotere steden wonen vooral Ibans, Maleiers, Chinezen, Indiërs, Melanau en Bidayuhs, die hierheen zijn getrokken voor werk.

De verzamelnaam Dayak verwijst naar de inheemse volkeren van Borneo. De oorspronkelijke Orang Dayak leefden vooral in het binnenland en behielden lange tijd hun traditionele leefwijze. Ze woonden in grote longhouses, waarin complete clans samenleefden. In het verleden stonden sommige groepen bekend als koppensnellers, een praktijk die inmiddels volledig tot het verleden behoort. Dorpen bezoeken is goed mogelijk, al moet je voor echt afgelegen stammen diep de jungle in.

Iban: De Iban vormen de grootste bevolkingsgroep van Sarawak. Ze stonden vroeger bekend als Zee-Dayaks, maar die reputatie behoort inmiddels tot de geschiedenis. De meeste Ibans zijn christelijk, al houden sommigen vast aan traditionele rituelen. Op 1 juni vieren zij Gawai Dayak, het oogstfeest, met dans, traditionele kleding, rijstwijn (tuak) en de karakteristieke ngajat-dans.

Chinezen: Ongeveer 24% van de bevolking van Sarawak is Chinees. Hun voorouders kwamen al in de zesde eeuw als handelaren naar de regio. Vandaag de dag zijn dialectgroepen als Hokkien, Foochow en Hakka sterk vertegenwoordigd. Culturele tradities zoals Chinees Nieuwjaar en het Hungry Ghost Festival worden nog volop gevierd.

Maleiers: Maleiers vormen circa 23% van de bevolking en wonen verspreid over zowel stedelijke gebieden als het zuiden van Sarawak. Binnen deze groep vallen ook minderheden zoals Bugis, Javanen en Banjar, afkomstig uit Indonesië.

Melanau: De Melanau maken ongeveer 5% van de bevolking uit en gelden als een van de oudste bevolkingsgroepen van Sarawak. De meesten zijn moslim of christen, maar traditionele rituelen blijven belangrijk. Het jaarlijkse Kaul-festival, ook wel het Melanau-nieuwjaar, staat in het teken van dankbaarheid en het verdrijven van kwade geesten.

Bidayuh: De Bidayuh bestaan uit meerdere subgroepen, waaronder Bekati, Salako en Ribun. Zij worden ook wel Land-Dayaks genoemd en wonen vooral in het westen van Borneo. Ze vormen circa 8% van de bevolking. De Bidayuh spreken Sarawak Maleis of Engels en hebben uiteenlopende religieuze overtuigingen. Hun traditionele muziekinstrument is de agung, een diepe, resonerende gong.

Sarawak is zonder twijfel één van de meest cultureel diverse regio’s van Maleisië. In combinatie met de indrukwekkende natuur is het een bestemming die je niet mag overslaan.

Reizen door Sarawak

Reizen binnen Sarawak is goed te doen zolang je rekening houdt met de afstanden en de beperkte infrastructuur. Buiten de moderne Pan-Borneo Highway die helemaal van Kuching in het zuiden tot Miri in het noorden van Sarawak (en zelfs verder via Brunei naar Kota Kinabalu in Sabah) loopt, zijn wegen vaak minder goed onderhouden. Het vliegtuig is de meest gebruikte manier om grotere afstanden te overbruggen. Binnenlandse vluchten verbinden Kuching met steden als Sibu, Bintulu, Miri en Mulu, en zijn vaak sneller en comfortabeler dan reizen over land. Vooral trajecten zoals Kuching–Miri of Kuching–Mulu worden bijna altijd per vliegtuig afgelegd.

Over land zijn er busverbindingen tussen de grotere steden, met name langs de kustroute tussen Kuching, Sibu, Bintulu en Miri. Deze ritten kunnen lang duren door de afstanden, weersomstandigheden en wegcondities, maar zijn betaalbaar en populair bij locals. Een huurauto kan je prima huren op Sarawak, vooral tussen Kuching en Miri. Houd wel rekening met lange rijdagen en niet elke verhuurder biedt de mogelijkheid aan de auto op een andere locatie in te leveren. Wij hebben zelf meerdere keren een auto in Kuching gehuurd om alle bezienswaardigheden in en rondom deze toffe stad te bezoeken, om de auto vervolgens ook daar weer in te leveren.

Hoe kom je er?

De enige manier om van Kuala Lumpur naar Sarawak te reizen is per vliegtuig. Dagelijks vertrekken er meerdere rechtstreekse vluchten vanaf Kuala Lumpur International Airport (KLIA T1 en KLIA T2) naar steden als Kuching, Miri, Sibu en Bintulu. De vluchtduur bedraagt gemiddeld twee uur. Luchtvaartmaatschappijen als Malaysia Airlines en AirAsia bieden deze routes aan, waardoor de prijzen meestal scherp zijn, vooral ruim vooraf en tijdens speciale aanbiedingen. Sowieso geldt in Maleisië altijd, hoe eerder je boekt, des te beter de prijs.

Bij aankomst in Sarawak moet je, ondanks dat je binnen Maleisië reist, door een aparte immigratiecontrole. Je ontvangt hier een nieuwe stempel, meestal geldig voor 30 tot 90 dagen. Let erop dat het niet altijd onderdeel is van de route naar je bagage, en dat je er soms actief langs moet voor je stempel.

Een schitterende vakantie naar Maleisië boek je o.a. bij 333travel, ANWB Reizen, De Jong Intra, Djoser, PANGEA Travel, Puur Azië, KidsReizen of Van Verre. Organiseer makkelijk zelf je reis naar Maleisië. Vliegtickets regel je via KLM of met hulp van de vliegticket vergelijker Momondo. Reserveer je huurauto bij Rentalcars of CarRentalNet. Hotelovernachtingen boek je bij Booking.com of Agoda.nl. Binnenlandse vluchten boek je bij AirAsia of Firefly Airlines. Losse tours en tickets regel je via Klook of GetYourGuide en je trein- en bustickets via 12go.asia of Easybook. Stel al je reisgerelateerde vragen op onze Facebook groep ‘Vrienden van Maleisië’ of bekijk hier het complete reisaanbod naar Maleisië.

Deel je tips

Heb je leuke tips die je met ons en met de andere lezers wilt delen? Ken je toffe plekjes in Maleisië die we tijdens onze volgende trip naar het land zeker moeten bezoeken? Deel je tips en andere weetjes door hieronder een reactie achter te laten.

Ga je binnenkort zelf op vakantie naar Maleisië en heb je vragen m.b.t. accommodatie, vervoer, attracties en andere bezienswaardigheden of heb je input nodig met het opstellen van je reisplan? Stel je vragen hieronder of in onze reiscommunity Vrienden van Maleisië.

Wil je verder makkelijk op de hoogte blijven van onze avonturen? Volg dan onze Facebook pagina.