Herpingtour in Kinabalu National Park: De ultieme nachtsafari
Kinabalu National Park ligt rondom de bekende berg Mount Kinabalu en is een populaire bergachtige bestemming op Sabah (Maleisisch Borneo). Ook al je de berg niet beklimt, kan je er prima een aantal dagen verblijven en ter plekke met een huurauto rondrijden en toffe wandelingen op hoogte ondernemen. Een herpingtour in Kinabalu National Park is geen standaard junglewandeling, maar een heuse nachtsafari en wat ons betreft één van de allerleukste activiteiten in deze regio, vooral als je er met kinderen naartoe gaat. Je zoekt doelgericht naar reptielen en amfibieën in één van de meest biodiverse berggebieden van Zuidoost-Azië. Als UNESCO Global Geopark heeft het natuurpark een uniek hooglandecosysteem waar slangen, kikkers en hagedissen leven in een frisse, vaak mistige of regenachtige jungle.
Na zonsondergang mag je alleen maar met een gecertificeerde gids op pad en dat zorgt voor een enorm hoge kwaliteit van de nachtwandelingen. Met een goede gids, een sterke hoofdlamp en een portie geduld opent de jungle ‘by night’ een wereld die overdag verborgen blijft.
De hooglandjungle: koeler, compacter, intenser
Het park ligt op de flanken van Mount Kinabalu en loopt van laaglandregenwoud tot nevelbos. De meeste herpingtours starten rond het hoofdkwartier (Park HQ), tussen 1000 en 1800 meter hoogte. ’s Nachts daalt de temperatuur hier makkelijk naar 12–15 graden, maar omdat je toch aardig intensief bezig bent zul je het er niet snel erg koud hebben (wij hadden een fleece mee, maar die hebben we uiteindelijk niet nodig gehad).
De mist schuift ‘s avonds tussen de bomen. Als je geluk hebt is het er lang genoeg droog. Mos bedekt stammen en paden zijn bijna onherkenbaar door de grote hoeveelheid bladeren, takken en soms zelfs omgevallen bommen waar je overheen klautert. De lucht ruikt naar nat blad en soms naar bloemen. Het is geen zweterige en blubberige laaglandjungle vol bloedzuigers, maar een koel, dichtbegroeid bos met gelaagde vegetatie. De jungles binnen het Kinabalu National Park is dé perfecte schuilplaatsen voor slangen en veel andere toffe soorten.
Hier leeft bijvoorbeeld de felgroene Malcolm’s pit viper (Trimeresurus malcolmi), een soort die vrijwel uitsluitend op deze hoogtes voorkomt. Als UNESCO Global Geopark staat Kinabalu bekend om oude rotsformaties en voedselarme bodems. Dat levert gespecialiseerde flora op: bekerplanten, boomvarens en langzaam groeiende vegetatie. Langs beekjes en vochtige geulen ontstaan microhabitats waar amfibieën floreren.
In de lager gelegen regio (200-600 meter hoogte), in de omgeving van Poring, bloeit soms de beroemde Rafflesia. Zo’n bloei duurt hooguit een week. Als je timing klopt, is dat een onverwacht hoogtepunt. Toen wij er waren hadden we vooraf nog wat tijd te doden en besloten we wat in de omgeving rond te rijden op zoek naar bloeiende Rafflesia. We hadden geluk en er waren een paar plekken waar we ze uiteindelijk konden zien.
Op pad met een lokale expert
Zelfstandig ’s nachts wandelen is niet toegestaan. Je boekt een gids via Sabah Parks of kiest voor een gespecialiseerde wildlife-gids via de kantoortjes waar je de herpingtour vooraf kunt boeken.
Wij gingen op pad met Moon, een gids die de hooglanden uit zijn duimpje kent. Hij loopt langzaam, scant elke tak op ooghoogte en kijkt onder bladeren zonder het ecosysteem te verstoren. Een goede herpinggids kent niet alleen de soorten, maar ook hun gedrag. Daarbij komt hij zelf uit Poring en weet hij zelfs precies waar bepaalde soorten zich ophouden. Hij was dan ook verrast dat een pit viper die hij er de avond ervoor nog had gezien, nu ineens, helaas voor ons, verdwenen was.
Hij wist verder waarom de Sabah pit viper (Trimeresurus sabahi) bepaalde specifieke schuilplekken heeft, en hoe de zeldzame Chasen’s pit viper (Garthius chaseni) volledig opgaat in het bruine blad. Veiligheid staat altijd voorop — zelfs niet-giftige slangen behandel je met respect, maar toch liet hij onze kinderen een slang kortstondig aanraken wat bijdroeg aan hun gaafste ervaring van de hele reis.
Reken op RM500 per groep voor een standaard nachtwandeling (dit bedrag betaalden wij in 2025 met 2 volwassenen en 2 kinderen, we waren uiteindelijk bijna 4 uur onderweg). Gespecialiseerde herpingtours zijn duurder, maar je krijgt meer tijd bij specifieke microhabitats in plaats van een vast rondje.
Onze nachtsafari: ogen in het donker
We kregen vooraf een tijd en locatie door en hoewel heel Poring rond die tijd van de dag uitgestorven is, kwam de gids netjes op tijd opdagen. We kregen een korte briefing, konden last minute nog wat veranderingen doorvoeren en spullen in de auto laten en juist erbij pakken voordat we zijn 4×4 instapten. Deze tocht door het donker duurde zo’n 10/15 minuten waarna we aankwamen bij Lemuran/Borneo Retreat diep in de jungle op zo’n 500/600 meter hoogte. Hier startte ons avontuur.
We begonnen net na 20.00 uur. Binnen enkele minuten vulden insecten de lichtbundel van onze hoofdlampen. We zagen slapende vogels (meerdere Black-backed dwarf kingfishers op een rij), wandelende takken, veel grote en kleinere insecten, enorme sprinkhanen en veel meer. Duizendpoten trokken traag over de grond en hier en daar zat een grote hagedis op een tak.
De eerste slang van de avond was een Bornean Dark-necked Slug Snake (Asthenodipsas borneensis), niet giftig en glanzend in het lamplicht. Even later vond onze jongste dochter een niet-giftige Keelback Snake (Rhabdophis), precies op het pad waar we liepen.
Op natte takken zat de Kinabalu-vliegende kikker (Rhacophorus baluensis), met brede zwemvliezen waarmee hij tussen bomen kan glijden. Een mosstruikkikker (Philautus macroscelis) verraadde zich alleen door een subtiele keelbeweging. We spotten verder hoog in een boom een Borneo-hoekkopagame (Gonocephalus bornensis) met een bijna prehistorisch profiel.
Helaas laat niet alles zich zien. De zeldzame Kinabalu-krait (Bungarus baluensis) en de Malcom’s pitviper (Trimeresurus malcolmi) waren ons niet gegund die avond. Volgens de gids had dit te maken met het feit dat het de dagen ervoor (en overdag op de dag zelf) wel heel veel had geregend. Herping beloont geduld, maar geeft geen garanties.
Waar/hoe boek je een herpingtour?
Er zijn in en rond Kinabalu National Park meerdere kleine kantoortjes die tours en andere dagactiviteiten aanbieden. Ook kan je dit vooraf al vanuit Kota Kinabalu regelen, maar omdat het een avondactiviteit tot laat in de avond is, moet je vooraf even goed nagaan of je dezelfde avond nog helemaal terug naar Kota Kinabalu kunt.
Verder kan je via Sabah Parks vooraf de gegevens van een aantal aanbevolen gidsen opvragen en ze zelf benaderen. Prijzen variëren, maar denk aan RM150/RM250 per persoon voor de tour van minimaal 3 uur.
Je kan ook vooraf naar Park HQ rijden (de hoofdingang van Kinabalu National Park) en daar bij de informatiebalie een gids boeken voor de avond erop. In dat geval start je de wandeltocht ook vanaf Park HQ.
Wij deden de tour via Ernah Lodge in Poring, ze hebben daar naast hun hostel ook het kleine kantoortje Borneo Herping/LupaMasa Rainforest Camp Office waar vanuit begeleide gidstochten starten ([email protected] of WhatsApp 0148555543/0145525165, Link naar Google Maps locatie). Wij boekten deze tour via Borneo Excursions, maar het kan ook gewoon rechtstreeks bij Borneo Herping.
Paklijst voor een herpingtour
- Hoofdlamp + zaklamp
- Extra batterijen of powerbank
- Sneldrogende lange broek en lange mouwen
- Wandelschoenen met grip
- Dunne fleece voor koude nachten
- Poncho, paraplu of dunne regenjas
- Insectenspray (picaridin of DEET)
- Kleine macrolens voor close-ups
- Camera-beschermhoes voor bij regen
- Pet of tropenhoed
Tips en praktische informatie
- Een hoofdlamp van 400–600 lumen is ideaal. Neem reservebatterijen mee. Een lichte regenjas of compacte paraplu volstaat bij motregen. Insectenwerend middel is essentieel.
- Sabah Parks beperkt plasticgebruik. Neem een herbruikbare waterfles mee. Voor commerciële opnames of drones is vooraf schriftelijke toestemming nodig.
- Sabah Forestry houdt bij waar de Rafflesia in bloei is. Locals hebben eigen groepen waar ze elkaar updates geven rond bloemen die in bloei staan. Deze updates komen ook bij de gidsen en agenten terecht. Een Rafflesia bloeit maar heel kort (max 5-7 dagen vanaf eerste bloei). Niet elke ‘bud’ komt tot volledige bloei. Vaak bloeit de Rafflesia op het terrein van een lokale familie en dan mag je tegen betaling van RM20 (contant) even op hun erf een kijkje komen nemen.
- Onze gids van Borneo Herping/LupaMasa heette Moon en was de zoon van de eigenaar. Hij heeft ons echt een onvergetelijke tijd bezorgd. Je kan hem direct mailen op [email protected]
- Wij kregen laarzen via het kantoortje waar we geboekt hadden, waardoor we onze bloedzuigersokken en overschoenen niet gebruikt hebben. Er waren echter nauwelijks bloedzuigers, maar je hebt nooit 100% garantie dat je er niet ergens een oppikt tijdens de tour. Ik had zelf uiteindelijk een bloedzuiger, maar die zat op mijn arm terwijl ik lange mouwen had.
Hoe kom je er
Kinabalu National Park ligt op ongeveer 90 kilometer van Kota Kinabalu. Met de auto ben je er in zo’n twee uur via een bochtige, maar prima te berijden bergweg. Veel reizigers combineren het park met een verblijf bij Poring Hot Springs, lager en warmer gelegen. Onze herpingtour was ook in Poring.
Met het openbaar vervoer neem je een bus richting Ranau of Sandakan en stap je uit bij de parkingang. Vanaf daar is het een korte wandeling naar het hoofdkwartier. Grab of een huurauto geeft meer flexibiliteit, zeker na een late tour. Grab is overdag makkelijk beschikbaar, ’s avonds moet je er soms wat meer geduld voor hebben.
Vraag voor de zekerheid even de contactgegevens van je accommodatie als je rond het park verblijft, zodat je in een uiterst geval even kan vragen of ze je kunnen oppikken na afloop van de tour.
Deel je tips
Heb je leuke tips die je met ons en met de andere lezers wilt delen? Ken je toffe plekjes in Maleisië die we tijdens onze volgende trip naar het land zeker moeten bezoeken? Deel je tips en andere weetjes door hieronder een reactie achter te laten.
Ga je binnenkort zelf op vakantie naar Maleisië en heb je vragen m.b.t. accommodatie, vervoer, attracties en andere bezienswaardigheden of heb je input nodig met het opstellen van je reisplan? Stel je vragen hieronder of in onze reiscommunity Vrienden van Maleisië.
Wil je verder makkelijk op de hoogte blijven van onze avonturen? Volg dan onze Facebook pagina.